Doğu Anadolu'nun Tatlı Su Hazinesi: Nazik Gölü

Doğu Anadolu'nun volkanik coğrafyası, yalnızca dağları ve kraterleriyle değil, aynı zamanda bu oluşumların şekillendirdiği gölleriyle de dikkat çeker. Bu göllerden biri olan Nazik Gölü, Bitlis'in Ahlat ilçesinin kuzeybatısında, Van Gölü'ne yaklaşık 25 kilometre uzaklıkta yer alır. Volkanik set gölü olarak bilinen Nazik Gölü, volkanizma sonucu vadi önlerinin kapanmasıyla meydana gelmiştir. Bölgenin jeolojik geçmişinin bir yansıması olan bu göl, Doğu Anadolu'nun doğa harikaları arasında kendine özgü bir yer edinir.

Nazik Gölü'nün Fiziksel Özellikleri ve Oluşumu

Nazik Gölü'nün suları tatlıdır ve bu özelliğiyle çevresindeki diğer göllerden ayrılır. Göl, akarsu kaynakları, ilkbaharda eriyen kar suları ve yağmur suları ile beslenir. Gölün en dikkat çekici özelliklerinden biri, kış mevsiminde yüzeyinin üzerinden araç geçecek kadar donmasıdır. Bu durum, kış aylarında göl çevresindeki yerleşimler arasındaki ulaşımın donan göl üzerinden sağlanmasına olanak tanır. Gölün fazla suları güneydoğu ucundan Karmış Çayı'na doğru akar; bu akıntı üzerine yerleştirilen bir regülatör sayesinde fazla sular kontrole alınmış ve Ahlat ovası ile yakın ilçenin Adabağ ve Sarıkum köylerinin arazilerinin sulanmasında kullanılmaktadır. Göl üzerinde, Dilburnu tarafında kıyıya yakın bir ada da bulunur.

Gölün Boyutları ve Konumu

Nazik Gölü, yaklaşık 44,5 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Deniz seviyesinden yüksekliği 1816 metre olan göl, Van Gölü'nden ise 170 metre daha yüksektedir. Gölün alanı bazı kaynaklarda 30 km² olarak da geçmekle birlikte, derinliği 40-50 metre arasında değişmektedir. Nazik Gölü, Nemrut Krater Gölü Ramsar Alanı'nın kuzeyinde yer alır. Bitlis, Muş, Van, Ahlat ve Tatvan yerleşim birimlerine sırasıyla 84,0 km, 90,0 km, 220,0 km, 31,0 km ve 63,0 km uzaklıktadır. Ahlat'ın 16 km kuzeybatısında konumlanan göl, bölgenin önemli tatlı su kaynaklarından biridir.

Nazik Gölü'nde Doğal Yaşam

Nazik Gölü'nün tatlı ve besin açısından zengin suları, gölde bol miktarda aynalı sazan balığı üretimini destekler. Bu balık türünün yanı sıra, yöresel olarak gocut olarak adlandırılan bir balık türü de avlanmaktadır. Gölün derinliklerinde aynalı sazan ve inci kefali yetiştirilmektedir. İnci kefali, endemik bir tür olarak öne çıkar ve IUCN kategorisinde yakın tehdit (NT) altında olarak sınıflandırılır. Alanda dört balık türü yaşamaktadır; bunlardan biri hassas (VU) kategorisinde yer alırken, bir tür hakkında IUCN'de yeterli bilgi bulunmamaktadır (DD).

Göl ve yakın çevresinde 4 sürüngen türü, 2 amfibi türü ve 5 memeli türü tespit edilmiştir. Memeli türlerinden biri yakın tehdit (NT) kategorisindedir. Alan ve çevresinde 63 kuş türü belirlenmiş olup, bunlardan biri tehlike kategorisinde yer almaktadır. Bu çeşitlilik, Nazik Gölü'nün bölgesel biyolojik zenginlik açısından önemini ortaya koyar.

Nazik Gölü Çevresinde Bitki Örtüsü

Nazik Gölü'nün etrafı ağaç bakımından fakirdir; çevrede gevenlerin oluşturduğu step vejetasyonu hakimdir. Alanın doğu ve batı kesimlerinde yer yer küçük sazlıklar bulunur. Suyun azaldığı dönemlerde bataklık kesimler artar. Köylerde ve güney kesimlerde söğüt ağaçları görülür. Göl çevresinde yer alan Gölgören ve Dilburnu köylerinin yakınlarındaki kıyıların sığ kesimlerinde Polygonum amphibium, Butomus umbellatus, Schoenoplectus lacustris subsp. tabernaemontani ve Phragmites australis gibi türlerin dominant olduğu bir bitki örtüsü gelişmiştir. Su içi vejetasyonda ise Potamogeton lucens ve P. perfoliatus türleri öne çıkar. Bu bitki örtüsü, gölün ekosistemini besleyen önemli bir unsurdur.

Nazik Gölü, Doğu Anadolu'nun volkanik gölleri arasında tatlı suyu, kışın donan yüzeyi ve barındırdığı canlı çeşitliliğiyle dikkat çeken bir doğa harikasıdır. Bölgeyi ziyaret edenler için hem doğal güzellikleri hem de ekolojik değeriyle keşfedilmeyi bekleyen bir duraktır.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: EvgenyGenkin, Wikimedia Commons, CC BY 2.5